Các trường phái thuỷ sinh ở Việt Nam: Nature, Iwagumi, Hà Lan, Biotope, cá suối
Tóm tắt nhanh: ở Việt Nam ae hay chơi 8 kiểu chính: Nature, Hà Lan, Iwagumi, Biotope, hệ suối, bán cạn, chum ban công, thùng xốp. Mỗi kiểu là một hệ đồ và một cách chăm khác nhau. Người mới chơi nghiêm túc ngay từ đầu cũng được, kể cả có CO2. Điều quan trọng là bắt đầu từ layout đơn giản để học cách chăm cây lên đẹp, rồi mới làm bố cục phức tạp.
Vì sao phải chọn trường phái trước khi mua đồ?
Mỗi trường phái là một hệ đồ khác nhau. Nhìn bảng dưới là thấy: cùng là “bể thuỷ sinh” nhưng có kiểu cần CO2 và đèn mạnh, có kiểu chỉ cần một cái chum đặt ngoài nắng.
Mua đồ trước rồi mới chọn kiểu bể là cách nhanh nhất để tốn tiền hai lần.
Bảng so sánh nhanh
| Trường phái | Nhìn thế nào | CO2 | Đèn | Khó ở đâu |
|---|---|---|---|---|
| Nature (ADA) | Lũa, đá làm khung, cây phủ như phong cảnh | Nên có | Mạnh | Bố cục và giữ cây đều |
| Hà Lan | Nhiều cây thân, nhiều màu, xếp luống | Cần | Mạnh | Tỉa liên tục, châm phân đều |
| Iwagumi | Đá là chính, ít loài cây, thảm tiền cảnh | Cần | Mạnh | Giữ thảm đẹp, dễ rêu |
| Biotope | Mô phỏng một vùng sông suối thật | Không cần | Nhẹ | Chọn đúng vật liệu, đúng cá |
| Hệ suối | Đá, sỏi, dòng chảy mạnh, cá suối | Không cần | Nhẹ | Lọc, bơm tạo dòng đủ mạnh |
| Bán cạn | Nửa trên cạn, nửa dưới nước | Tuỳ | Vừa | Giữ ẩm phần trên cạn |
| Chum ban công | Chum, chậu ngoài trời, cây nổi | Không cần | Nắng | Nắng mạnh, nước nóng |
| Thùng xốp | Bể kinh tế ngoài trời | Không cần | Nắng | Ít, rất dễ làm |
Nature (ADA): thiên nhiên thu nhỏ
Nature là kiểu mô phỏng phong cảnh tự nhiên trong bể kính: lũa, đá tạo khung và chiều sâu, cây phủ lên mềm mại. Phong cách này do Takashi Amano và hãng ADA (Nhật) làm nổi tiếng, nên hay được gọi là “Nature ADA”.
Đây là kiểu mình chơi nhiều nhất. Bể đẹp nhất khi cây phát triển mạnh, có pearling (cây nhả bọt oxy li ti). Muốn vậy thì cần đủ cả 3 chân kiềng: đèn mạnh, CO2 ổn định, nền tốt.
Hà Lan (Dutch): vườn cây dưới nước
Hà Lan là kiểu “vườn hoa dưới nước”: rất nhiều loài cây thân, nhiều màu đỏ, cam, xanh, trồng thành từng luống rõ ràng, gần như không lộ đá lũa.
Cây thân mọc nhanh nên phải tỉa đều, cần CO2, đèn mạnh và châm phân đều tay. Bù lại, đây là kiểu dạy ae chăm cây nhanh nhất, vì cây nào thiếu gì là nhìn ra ngay.
Bể Hà Lan ae hay dùng Chihiros WRGB2 bản 10 năm vì dải màu đỏ lên rất đẹp.
Iwagumi: tối giản, đá là chính
Iwagumi lấy đá làm bố cục chính, chỉ dùng một vài loài cây, thường là một thảm tiền cảnh mượt như cỏ. Nhìn thì đơn giản nhưng khó giữ đẹp.
Thảm tiền cảnh cần CO2 và đèn mạnh. Bể ít cây nên ít cây “tranh” dinh dưỡng với rêu, rêu hại rất dễ bùng nếu một chân kiềng lệch.
Biotope: mô phỏng môi trường thật
Biotope là bể mô phỏng lại một vùng sông suối có thật: đá, lũa, lá mục, nền cát, và cá đúng vùng đó. Nhiều bể biotope có rất ít hoặc không có cây.
Vì không cần CO2 và không cần đèn mạnh, biotope khá dễ giữ. Cái khó là chọn đúng vật liệu và đúng loài cá để bể “thật”. Ví dụ cá phượng hoàng hợp với bể nền cát, lá mục, nước hơi ấm.
Hệ suối: đá, sỏi và dòng chảy
Hệ suối mô phỏng một khúc suối rừng: đá cuội, sỏi, lũa, nước chảy mạnh, nuôi cá suối. Cây thường là loại bám đá, bám lũa như ráy, dương xỉ, rêu.
Điểm cần chú ý là lọc và bơm tạo dòng phải đủ mạnh. Đổi lại không cần CO2, đèn vừa phải.
Bán cạn: nửa trên cạn, nửa dưới nước
Bán cạn (paludarium) có phần nước phía dưới và phần cạn phía trên với cây lá cạn, rêu, dương xỉ, cây bò.
Bán cạn đẹp ở chỗ có cả cây trên cạn lẫn dưới nước, nhưng cần giữ độ ẩm cho phần trên cạn và phun sương nếu để chỗ khô.
Chum ban công và thùng xốp: chơi ngoài trời
Hai kiểu này đặt ngoài ban công, dùng nắng tự nhiên thay đèn. Chum, chậu hoặc thùng xốp trồng cây thuỷ sinh nổi, sen, súng, thả vài con cá bắt bọ gậy.
Đây là kiểu rẻ và dễ nhất, rất hợp để có một góc xanh ngoài trời.
Vậy người mới nên bắt đầu thế nào?
Người mới không nhất thiết phải bắt đầu từ bể không CO2. Nhiều ae vào là chơi nghiêm túc luôn, lắp CO2, đèn tốt ngay từ đầu, như vậy hoàn toàn được. Điều mình khuyên là:
- Chọn trường phái mình thích nhất, vì thích thì mới chăm được lâu.
- Làm layout đơn giản trước: ít đá lũa, ít loài cây, dễ với tay tỉa. Mục tiêu của bể đầu là học cách chăm cây lên đẹp, không phải làm bố cục phức tạp.
- Chọn cây dễ trước như vảy ốc, trân châu Nhật, rotala, bucep, ráy. Để dành các loại khó như trân châu ngọc trai cho lúc đã quen.
- Khi cây đã lên đều và ae đã hiểu 3 chân kiềng, lúc đó mới làm bố cục Nature, Iwagumi hay Hà Lan cầu kỳ.
Bài tiếp theo trong lộ trình sẽ trả lời câu hỏi người mới nào cũng hỏi: bể có CO2 hay không CO2, khác nhau thế nào?
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên chơi trường phái thuỷ sinh nào?
Kiểu nào cũng chơi được, kể cả chơi nghiêm túc có CO2 ngay từ đầu. Quan trọng là bắt đầu bằng layout đơn giản, ít loài cây, để học cách chăm cây lên đẹp trước, sau đó mới làm bố cục phức tạp.
Bể Iwagumi có cần CO2 không?
Có. Iwagumi thường dùng thảm tiền cảnh như trân châu, ngưu mao chiên, những cây này cần CO2 và đèn mạnh để lên thảm đẹp.
Biotope là gì?
Biotope là kiểu bể mô phỏng lại một vùng sông suối có thật: đá, lũa, lá mục, cá đúng vùng đó. Bể biotope thường ít cây, không cần CO2.
Hà Lan và Nature khác nhau thế nào?
Hà Lan lấy cây làm chính, trồng thành từng luống nhiều màu, gần như không lộ đá lũa. Nature mô phỏng phong cảnh tự nhiên, lấy đá lũa làm khung rồi phủ cây lên.